rachunkowość finansowa, sprawozdanie finansowe, rachunkowość budżetowa, rozliczenia międzyokresowe
lupa
2 października 2017 r. (poniedziałek) mija termin złożenia do US zeznań PIT-CFC oraz CIT-CFC za 2016 r.
Zamknij
A A A

Zeszyty Metodyczne Rachunkowości nr 12 (444) z dnia 20.06.2017

Księgowania uszczelniające krąg kosztów w jednostce stosującej konta zespołu 4 i 5

Ewidencję kosztów prowadzimy na kontach zespołu 4 i 5. Jak używać kont obrotów wewnętrznych? Czy konta 79-0 i 79-1 muszą mieć to samo saldo na koniec miesiąca? Jak zaksięgować sprzedaż złomu poprodukcyjnego z pominięciem magazynu oraz nadwyżki inwentaryzacyjne w wyrobach gotowych i ich niedobory?

1. Zasady stosowania kont obrotów wewnętrznych

Przepisy bilansowe dopuszczają dwie metody ustalania wyniku finansowego, tj. porównawczą i kalkulacyjną. Metodę ustalania wyniku determinuje zaś wybrany przez jednostkę sposób sporządzania rachunku zysków i strat. W przypadku sporządzania rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym występuje problem zachowania równowagi w tzw. zamkniętym kręgu kosztów. Krąg ten tworzą następujące konta:

  • 49 "Rozliczenie kosztów",
     
  • zespół 5 "Koszty według typów działalności i ich rozliczenie",
     
  • zespół 6 "Produkty i rozliczenia międzyokresowe", z wyjątkiem tej części kosztów rozliczanych w czasie, które nie są związane z podstawową działalnością operacyjną,
     
  • 70-1 "Koszt sprzedanych produktów".

Zaksięgowanie kosztów prostych na kontach zespołu 4 oznacza wejście do kręgu koszów. Następnie koszty te są przenoszone za pośrednictwem konta 49 "Rozliczenie kosztów" na miejsca powstawania kosztów, tj. konta zespołu 5. Z kolei z kont zespołu 5, bezpośrednio lub za pośrednictwem konta 58 "Rozliczenie kosztów działalności", koszty te trafiają na konta zespołu 6, gdzie są aktywowane w postaci produkcji w toku, produktów gotowych oraz rozliczeń międzyokresowych. W końcowym etapie trafiają one na konto 70-1 "Koszt sprzedanych produktów", którego saldo na dzień bilansowy, w jednostkach sporządzających rachunek zysków i strat metodą porównawczą, przenosi się na konto 49 "Rozliczenie kosztów". Saldo końcowe konta 49, oznaczające zmianę stanu produktów, powinno odpowiadać wartości zmiany stanu produkcji w toku i produktów niesprzedanych oraz rozliczeń międzyokresowych. W ten sposób zamyka się krąg kosztów.

Wideoporadniki Więcej na ten temat można dowiedzieć się
z wideoszkolenia "Zmiana stanu
produktów i zamknięty krąg kosztów"
w serwisie www.wideoporadniki.gofin.pl


Ewidencja operacji na kontach z zamkniętego kręgu kosztowego w korespondencji z innymi kontami tego kręgu, powoduje, że zmiana stanu produktów powstała na kontach zespołu 6 równa się saldu konta 49 "Rozliczenie kosztów". Jednak w przypadku księgowań na kontach z kręgu w korespondencji z kontami spoza kręgu, np. kontami zespołów 0, 1, 2, 3, oraz 7 (z wyłączeniem konta 70-1) następuje zachwianie tej równowagi. Mamy wówczas do czynienia z wyjściem z kręgu kosztów lub wejściem do kręgu.

Zakłócenie kręgu kosztów powstaje na skutek określonych zdarzeń, które powodują, że poniesione koszty układu rodzajowego nie przekształcają się w koszt własny produktów, ale np. w:

  • pozostałe koszty operacyjne,
     
  • składniki aktywów jednostki, takie jak: środki trwałe, środki trwałe w budowie, towary, materiały, rozrachunki z pracownikami.

W celu prawidłowego sporządzenia porównawczego rachunku wyników (ustalenia prawidłowej korekty z tytułu zmiany stanu produktów) w jednostce stosującej konta zespołu 4 i 5, w każdym przypadku wejścia lub wyjścia kosztu z kręgu wskazane jest stosowanie pomocniczo tzw. "uszczelek", czyli dwóch dodatkowych kont, tzn.:

  • konta 79-0 "Obroty wewnętrzne", które funkcjonuje podobnie jak konto 70-0 "Sprzedaż produktów",
     
  • konta 79-1 "Koszty obrotów wewnętrznych", które jest odpowiednikiem konta 70-1 "Koszt sprzedanych produktów".

"Uszczelnianie" polega na bieżącej ewidencji kosztów wychodzących lub wchodzących do kręgu kosztów na tych właśnie kontach.

Koszty wychodzące z kręgu kosztów księguje się zapisem:

      - Wn konto nieobjęte kręgiem kosztów
        (np. 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne"),
      - Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne"
oraz równocześnie:
      - Wn konto 79-1 "Koszty obrotów wewnętrznych",
      - Ma konto objęte kręgiem kosztów
(np. 60 "Produkty gotowe i półprodukty").

Z kolei wejście do kręgu kosztów ujmuje się zapisem odwrotnym.

Z wyjściem kosztów poza krąg mamy do czynienia np. w sytuacji, gdy jednostka sprzedaje odpady poprodukcyjne (np. jako złom) bezpośrednio z produkcji z pominięciem magazynu. Wartość tych odpadów w momencie sprzedaży odnosi się wówczas bezpośrednio w ciężar kosztów. W jednostce ewidencjonującej koszty na kontach zespołu 4 i 5 oraz sporządzającej rachunek zysków i strat w wersji porównawczej zdarzenie to księgowane jest zapisem:

      - Wn konto 74-1 "Wartość sprzedanych materiałów i opakowań"
         lub 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne",
      - Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne"
oraz równolegle:
      - Wn konto 79-1 "Koszty obrotów wewnętrznych",
      - Ma konto 50 "Koszty działalności podstawowej - produkcyjnej"
         lub konto 58 "Rozliczenie kosztów działalności".

Do zdarzeń zakłócających zamknięty krąg kosztów należą ponadto niedobory i nadwyżki wyrobów gotowych. Niedobory inwentaryzacyjne tych składników aktywów - jako koszty wychodzące z kręgu - księgowane są zapisem: Wn konto 76-1 lub 24, Ma konto 79-0 oraz Wn konto 79-1, Ma konto 60. Natomiast ich nadwyżki - jako powodujące wejście kosztów do kręgu - ujmowane są odwrotnie, tzn. zapisem: Wn konto 79-1, Ma konto 76-0 lub 24 oraz Wn konto 60, Ma konto 79-0.

Salda kont 79-0 "Obroty wewnętrzne" oraz 79-1 "Koszty obrotów wewnętrznych" powinny być sobie równe, z tym że konto 79-0 wykazuje saldo Ma, a konto 79-1 - saldo Wn.

Na koniec roku obrotowego saldo konta 79-0 przenosi się na wynik finansowy (konto 86), a saldo konta 79-1 przeksięgowuje się właśnie na konto 49. Takie rozwiązanie ewidencyjne sprawia, iż koszty, które opuściły krąg i zostały ujęte na koncie 79-1 zamykają konto 49 (czyli zamykają krąg kosztów). Saldo konta 49, które odpowiada księgowej zmianie stanu produktów, przenoszone jest na koniec roku obrotowego na wynik finansowy, zapisem:

      - Wn/Ma konto 86 "Wynik finansowy",
      - Ma/Wn konto 49 "Rozliczenie kosztów".

2. Ewidencja księgowa zdarzeń zakłócających zamknięty krąg kosztów na przykładach liczbowych

Przykład

Niedobór i nadwyżka wyrobów gotowych

I. Założenia:

  1. W jednostce w wyniku inwentaryzacji stwierdzono niedobór 15 szt. wyrobów "A", których koszt wytworzenia wynosił: 80 zł/szt., i nadwyżkę 5 szt. wyrobów "B", których koszt wytworzenia wynosił: 75 zł/szt. Niedobór uznano za niezawiniony. Natomiast przyczyn powstania nadwyżki nie ustalono.
     
  2. Jednostka sporządza rachunek zysków i strat w wersji porównawczej, koszty ewidencjonuje na kontach zespołu 4 i 5. Wyroby gotowe objęte są w jednostce ewidencją bilansową według kosztu wytworzenia.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - niedobór wyrobów stwierdzony podczas inwentaryzacji: 15 szt. × 80 zł/szt. =  1.200 zł 24-1/0 79-0
   oraz równolegle 1.200 zł 79-1 60
2. PK - rozliczenie niedoboru (niedobór niezawiniony) 1.200 zł 76-1 24-1/0
3. PK - ujawnienie nadwyżki wyrobów gotowych: 5 szt. × 75 zł/szt. =  375 zł 79-1 24-1/1
   oraz równolegle 375 zł 60 79-0
4. PK - rozliczenie nadwyżki 375 zł 24-1/1 76-0

III. Księgowania:

Niedobór i nadwyżka wyrobów gotowych


Przykład

Sprzedaż odpadów poprodukcyjnych bezpośrednio z produkcji

I. Założenia:

  1. W czasie produkcji w jednostce powstały odpady poprodukcyjne (złom) w ilości 100 kg, które jednostka sprzedała bezpośrednio z produkcji (z pominięciem magazynu). Cena sprzedaży (netto) złomu wynosi: 4,20 zł/kg. W fakturze sprzedaży z adnotacją "odwrotne obciążenie" wykazano wartość netto: 420 zł oraz wartość do zapłaty: 420 zł.
     
  2. Jednostka ewidencjonuje koszty na kontach zespołu 4 i 5 oraz sporządza porównawczy rachunek zysków i strat.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - protokół przekazania złomu do sprzedaży bezpośrednio z produkcji:
100 kg × 4,20 zł/kg = 
420 zł 74-1 79-0
   oraz równolegle 420 zł 79-1 50
2. FS - sprzedaż złomu - faktura z adnotacją "odwrotne obciążenie" 420 zł 20 74-0

III. Księgowania:

Sprzedaż odpadów poprodukcyjnych bezpośrednio z produkcji


Przykład

Wydanie wyrobów gotowych na rzecz budowy środka trwałego

I. Założenia:

  1. Na rzecz budowy środka trwałego jednostka przekazała 10 szt. wyrobów gotowych. Koszt wytworzenia tych wyrobów wyniósł: 3.860 zł.
     
  2. Wyroby gotowe objęte są w jednostce ewidencją bilansową według kosztu wytworzenia. Jednostka sporządza porównawczy rachunek zysków i strat oraz stosuje konta zespołu 4 i 5.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. RW - przekazanie wyrobów gotowych na rzecz budowy środka trwałego 3.860 zł 79-1 60
   oraz równolegle 3.860 zł 08 79-0

III. Księgowania:

Wydanie wyrobów gotowych na rzecz budowy środka trwałego

www.PoradnikKsiegowego.pl - Plan kont:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.PlanKont.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Prenumerata 2018 r. - www.sklep.gofin.pl
Pomocniki Księgowego
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego

Terminarz

wrzesień 2017
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
6
8
9
10
12
13
14
16
17
18
19
21
22
23
24
26
27
28
29
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Zasady rachunkowości w jednostkach i zakładach budżetowych
Vademecum Księgowego - zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych
PODATEK DOCHODOWY - przychody, koszty, środki trwałe, amortyzacja, leasing
PODATEK VAT - zasady rozliczania i weryfikacji

WSKAŹNIKI

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60