rachunkowość finansowa, sprawozdanie finansowe, rachunkowość budżetowa, rozliczenia międzyokresowe
lupa
A A A

Gazeta Podatkowa nr 23 (1377) z dnia 20.03.2017

Sprawozdanie finansowe jednostki małej za 2016 r.

Sprawozdanie finansowe za 2016 r. może być sporządzone w uproszczonej formie m.in. przez jednostki tzw. małe, spełniające określone warunki. Z pytań nadsyłanych do naszej redakcji oraz zadawanych podczas dyżurów telefonicznych wynika, że nadal pojawiają się wątpliwości zarówno w kwestii przyjęcia statusu jednostki małej i skutków z tym związanych, jak również samej zawartości sprawozdania finansowego takiej jednostki.

Sprawozdanie finansowe jednostki małej za 2016 r.
rys. Sprawozdanie finansowe jednostki małej za 2016 r.

Jednostki małe to takie, które spełniają warunki określone w art. 3 ust. 1c lub 1d ustawy o rachunkowości. Mogą nimi być:

1) spółki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, inne osoby prawne, jednostki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, oraz oddziały przedsiębiorców zagranicznych w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli jednostki te w roku, za który sporządzają sprawozdanie finansowe, oraz w roku poprzedzającym ten rok, a w przypadku jednostek rozpoczynających działalność albo prowadzenie ksiąg rachunkowych w sposób określony ustawą - w roku, w którym rozpoczęły działalność albo prowadzenie ksiąg rachunkowych w sposób określony ustawą, nie przekroczyły co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:

a) 17.000.000 zł sumy aktywów bilansu na koniec roku,

b) 34.000.000 zł przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za dany rok,

c) 50 osób średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty,

2) osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, które stosują zasady rachunkowości na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy (dobrowolnie, mimo że ich przychody w poprzednim roku nie osiągnęły limitu w równowartości 2.000.0000 euro)

- w stosunku do których organ zatwierdzający podjął decyzję w sprawie sporządzania sprawozdania finansowego z zastosowaniem art. 46 ust. 5 pkt 5 (bilans według załącznika nr 5 do ustawy), art. 47 ust. 4 pkt 5 (rachunek zysków i strat według załącznika nr 5), art. 48 ust. 4 (informacja dodatkowa według załącznika nr 5), art. 48a ust. 4 (rezygnacja ze sporządzania zestawienia zmian w kapitale własnym przez jednostki, które mają obowiązek badania sprawozdania), art. 48b ust. 5 (rezygnacja ze sporządzania rachunku przepływów pieniężnych przez jednostki, które mają obowiązek badania sprawozdania) lub art. 49 ust. 5 ustawy (niesporządzanie sprawozdania z działalności przez jednostki, które są do tego zobowiązane).

Jednostki wymienione w pkt 1 i 2 można uznać za małe również, gdy za poprzedni rok sporządziły sprawozdanie finansowe z zastosowaniem uproszczeń dla jednostek małych, a w roku, za który sporządzają sprawozdanie finansowe, albo w roku poprzedzającym przekroczyły dwie z wymienionych w lit. a)-c) wielkości.

Jednostkami małymi nie mogą być podmioty wymienione w art. 3 ust. 1e ustawy.

Regulacje dotyczące jednostki małej mają zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się od 1 stycznia 2016 r., choć można je było dobrowolnie stosować już do sprawozdań za 2015 r. Wynika to z ustawy nowelizującej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1333), wprowadzającej status jednostki małej do ustawy o rachunkowości. Wiele jednostek po raz pierwszy stosuje uproszczenia przewidziane dla jednostki małej dopiero w odniesieniu do sprawozdania za 2016 r. Nadal niektóre kwestie z tym związane budzą wątpliwości.

Przyjęcie statusu jednostki małej nie jest obowiązkowe

Przyjęcie statusu jednostki małej jest dobrowolne, a nie obowiązkowe. Jeśli jednostka nie przekroczyła wielkości wymienionych w art. 3 ust. 1c ustawy o rachunkowości dotyczących aktywów bilansu, przychodów i średniorocznego zatrudnienia nie oznacza to, że jej organ zatwierdzający musi podjąć decyzję w sprawie przyjęcia uproszczeń dla jednostek małych. Gdy takiej decyzji nie podejmie, bo np. uzna, że uproszczenia te są za daleko idące - jednostka taka sporządza sprawozdanie finansowe według podstawowego wzoru określonego w załączniku nr 1 do ustawy.

Załącznik nr 5 do ustawy można rozbudować stosownie do potrzeb

Jeśli chodzi o kwestię tego, czy jednostka mała może sporządzić sprawozdanie finansowe bardziej rozbudowane niż to wskazano w załączniku nr 5 do ustawy o rachunkowości, to trzeba zauważyć, że wyjaśnienie tego problemu zawiera wprost art. 50 ust. 1 ustawy. Stanowi on, że informacje zawarte w sprawozdaniu finansowym mogą być wykazywane ze szczegółowością większą niż określona w załącznikach do ustawy o rachunkowości, jeżeli wynika to z potrzeb lub specyfiki jednostki. Jednostka, której organ podjął decyzję o sporządzaniu sprawozdania finansowego według załącznika nr 5 do ustawy, może rozszerzyć dane z tego załącznika o inne niezbędne jej zdaniem informacje mające wpływ na lepsze zrozumienie przez odbiorców tego sprawozdania sytuacji majątkowej, finansowej i wyniku finansowego jednostki. Niektóre pozycje mogą więc być zaprezentowane ze szczegółowością większą, np. podobną jak w załączniku nr 1 do ustawy. W takim przypadku informacja o tym, że dane w sprawozdaniu finansowym będą prezentowane ze szczegółowością większą niż zakłada załącznik nr 5 do ustawy, nie musi znaleźć się w uchwale organu zatwierdzającego o przyjęciu uproszczeń dla jednostek małych, gdyż możliwość rozbudowania tych danych wynika wprost z art. 50 ust. 1 ustawy i nie zależy od decyzji organu zatwierdzającego w tej sprawie. Podejmuje ją kierownik jednostki mający na celu jasne i rzetelne przedstawienie obrazu jednostki w sporządzanym sprawozdaniu finansowym.

Pojawiają się też wątpliwości odnośnie tego, czy wykazanie przez jednostkę małą danych ze szczegółowością większą niż zakłada to załącznik nr 5 do ustawy oznacza, że można sporządzić np. jeden element sprawozdania finansowego zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy. Odpowiedź na to pytanie znajduje się w art. 3 ust. 1c ustawy. Otóż trzeba zauważyć, że konstrukcja tego przepisu wskazuje, że organ zatwierdzający w uchwale o przyjęciu uproszczeń dla jednostki małej dokonuje określenia, które z nich zostaną zastosowane, spośród wymienionych w art. 46 ust. 5 pkt 5, art. 47 ust. 4 pkt 5, art. 48 ust. 4, art. 48a ust. 4, art. 48b ust. 5 lub art. 49 ust. 5 ustawy. Właśnie spójnik "lub" użyty między tymi przepisami przesądza, że chodzi tu o zastosowanie wszystkich lub wybranych uproszczeń. Potwierdza to uzasadnienie do ustawy nowelizującej wprowadzającej status jednostki małej do ustawy o rachunkowości. Czytamy w nim, że dla uznania za jednostkę małą trzeba spełnić kryteria opisane w art. 3 ust. 1c ustawy, a także organ zatwierdzający musi podjąć decyzję o sporządzaniu sprawozdania finansowego przy zastosowaniu któregokolwiek przepisu przewidzianego dla jednostki małej. Poza tym w przepisach art. 46 ust. 5 pkt 5, art. 47 ust. 4 pkt 5, art. 48 ust. 4, art. 48a ust. 4, art. 48b ust. 5, art. 49 ust. 5 ustawy, mówi się o jednostce małej, która może skorzystać z danego uproszczenia, z czego wywnioskować można, że nieskorzystanie z danego uproszczenia nie skutkuje tym, że jednostka nie może być uznawana za małą. Przykładowo art. 46 ust. 5 pkt 5 ustawy stanowi, że wzór bilansu dla jednostek małych sporządzających uproszczony bilans przedstawia załącznik nr 5 do ustawy - a zatem wzór bilansu dla jednostki małej niesporządzającej uproszczonego bilansu (której organ zatwierdzający nie zdecydował o przyjęciu tego akurat uproszczenia) przedstawia załącznik nr 1 do ustawy. Stąd, moim zdaniem, organ zatwierdzający jednostki małej może zadecydować, że będzie ona sporządzała np. bilans i informację dodatkową z załącznika nr 5 do ustawy, a rachunek zysków i strat z załącznika nr 1 do ustawy. Warto jednak zaznaczyć, że w niektórych publikacjach z zakresu rachunkowości wskazuje się, że takie "pomieszanie" załączników, według których sporządzane jest sprawozdanie finansowe, jest niewskazane. Zasadniczo bowiem dla jednostek małych przewidziany jest załącznik nr 5 do ustawy.

Czy trzeba być jednostką małą, by przyjąć inne uproszczenia?

Jednostki, które za poprzedni rok nie przekroczyły co najmniej dwóch z trzech wielkości:

a) 17.000.000 zł sumy aktywów bilansu na koniec roku,

b) 34.000.000 zł przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za dany rok,

c) 50 osób średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty,

mogą stosować następujące uproszczenia:

  • kwalifikować umowy leasingu według przepisów podatkowych (art. 3 ust. 6 ustawy),
     
  • nie ustalać odroczonego podatku dochodowego (art. 37 ust. 10 i 11 ustawy),
     
  • obliczać koszt wytworzenia produktu niezależnie od poziomu wykorzystania zdolności produkcyjnych (art. 28 ust. 4a ustawy); przy czym przepis w tym brzmieniu ma zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finansowych za rok obrotowy rozpoczynający się od dnia 1 stycznia 2017 r.; w 2016 r. uproszczenie to było możliwe do przyjęcia dla jednostek, których sprawozdanie nie podlegało obowiązkowi badania i ogłaszania w myśl art. 64 ust. 1 ustawy,
     
  • nie stosować rozporządzenia Ministra Finansów o instrumentach finansowych (art. 28b ust. 1 i 2 ustawy).

Mimo że wielkości sumy aktywów, przychodów i średniorocznego zatrudnienia warunkujące możliwość przyjęcia wymienionych uproszczeń są ustalone w granicach kwotowych podobnych jak określone w art. 3 ust. 1c pkt 1 ustawy dla jednostek małych, nie należy tego rozumieć w ten sposób, że stosować je mogą tylko jednostki małe, których organ zatwierdzający podjął decyzję w tym zakresie. Uproszczenia te może wprowadzić kierownik jednostki po rozważeniu, czy nie wpływają ujemnie na przedstawienie rzetelnego i jasnego obrazu jednostki (por. art. 4 ust. 4 ustawy).

Zawartość skumulowanych pozycji załącznika nr 5 do ustawy

Skumulowane pozycje bilansu oraz rachunku zysków i strat sporządzonych według załącznika nr 5 do ustawy o rachunkowości powinny zgadzać się ze swoimi odpowiednikami w bilansie oraz rachunku zysków i strat sporządzonymi według załącznika nr 1 do ustawy. Innymi słowy, treść ekonomiczna (merytoryczna) pozycji tych elementów sprawozdania z załącznika nr 5 powinna być tożsama ze stosownymi pozycjami załącznika nr 1, tylko dane są wykazywane z mniejszą szczegółowością, tj. mniejszym wyodrębnieniem. Gdy w pozycji bilansu oraz rachunku zysków i strat sporządzanych według załącznika nr 5 do ustawy pojawia się sformułowanie "w tym", oznacza to, że dalszemu wyodrębnieniu podlega tylko wybrana składowa tej pozycji (lub wybrane składowe) - patrz przykład.

Dane porównawcze po przyjęciu uproszczeń dla jednostki małej

Jednostki, które sporządzają sprawozdanie finansowe za 2016 r. według wzoru z załącznika nr 5 do ustawy o rachunkowości, a sprawozdanie finansowe za 2015 r. sporządziły według załącznika nr 1 do ustawy, są zobowiązane przekształcić dane porównawcze, tj. dane za poprzedni rok obrotowy, w ten sposób, jakby nowe zasady rachunkowości stosowane były od zawsze. Zakładając, że przyjęcie uproszczeń dla jednostki małej w sprawozdaniu za 2016 r. nie wiązało się dodatkowo np. ze zmianą metod wyceny bilansowej, przekształcenie danych za 2015 r. sprowadzi się jedynie do zagregowania (odpowiedniego zsumowania) danych wykazywanych w bilansie oraz rachunku zysków i strat według załącznika nr 1 do pozycji prezentowanych w załączniku nr 5. Informacje liczbowe zapewniające porównywalność danych sprawozdania finansowego za rok poprzedzający ze sprawozdaniem za rok obrotowy należy przedstawić w pkt 16 dodatkowych informacji i objaśnień według załącznika nr 5 do ustawy.

Przykład

Jednostka mała sporządzająca sprawozdanie finansowe według załącznika nr 5 do ustawy wykazała m.in.:

- w pozycji A.II aktywów bilansu "Rzeczowe aktywa trwałe, w tym: środki trwałe, środki trwałe w budowie" w wierszu do prezentacji:
rzeczowych aktywów trwałych - łączną wartość środków trwałych, środków trwałych w budowie i zaliczek na środki trwałe w budowie,
środki trwałe - samą wartość bilansową środków trwałych,
środki trwałe w budowie - samą wartość bilansową środków trwałych w budowie,
- w pozycji B.VI porównawczego rachunku zysków i strat "Pozostałe koszty, w tym: wartość sprzedanych towarów i materiałów" w wierszu do prezentacji:
pozostałych kosztów - łączną wartość kosztów działalności operacyjnej z tytułu podatków i opłat, pozostałych kosztów rodzajowych oraz kosztów sprzedanych towarów i materiałów,
wartość sprzedanych towarów i materiałów - tylko wartość tych kosztów.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2016 r. poz. 1047 ze zm.)

www.PoradnikKsiegowego.pl - Sprawozdanie finansowe:

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.VademecumKsiegowego.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Prenumerata 2018 r. - www.sklep.gofin.pl
Pomocniki Księgowego
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego

Terminarz

listopad 2017
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
8
9
11
12
13
14
16
17
18
19
21
22
23
24
25
26
28
29
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Zasady rachunkowości w jednostkach i zakładach budżetowych
Vademecum Księgowego - zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych
PODATEK DOCHODOWY - przychody, koszty, środki trwałe, amortyzacja, leasing
PODATEK VAT - zasady rozliczania i weryfikacji

WSKAŹNIKI

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60